Waxaa inoo suurta gashay in aan wareysi dhinacyo badan taabanayo la yeelano gudoomiyaha ururka Somali Reconstruction And Social Development ry (SORASOD) Idiris Hassan Farah, ugu horeena waxaan waydiiyay bal aragtidiisa ku aadan marxaladda dalka Soomaaliya uu ku sugan yahay haatan.

Jawaab: Mahadsanid Yaxye.  Runtii Soomaaliya waxay ku sugan tahay xaalad laga naxo oo murugo leh, mana jirto arin muujinayso inay Soomaaliya kasoo raynayso balse waxaa muuqato sanadba sanadka ka dambeeyo, bilba bisha ka dambayso in mushkilada Soomaaliya ay kasii darayso.
 
Su'aal: Eng. Idiris, waxaa had iyo jeer ka dhaca dalka Soomaaliya dagaallo u dhexeeya dawladda Fadaraalka oo garab ka helayso ciidamada Itoobiya iyo kooxaha ka soo horjeeda, waxaana inta badan dagaaladaasi ku wax yeelooba shacab Soomaaliyeed, hadaba yaad adigu mas'uuliyadaasi u saarinaysaa?

Jawaab: Runtii cida masuuliyadaas dusha u ridanayso waa cadahay, maxaa yeelay fidna kastaa cidii bilawdaa baa leh. Ninka keenay ciidamada Ethiopia wuu ogaa in lala diriri doono oon la aqbali doonin, wuuna ogaa in dagaalku saamayn doono dad aanan waxba galabsanin, maxaa yeelay inta badan hadii dagaal dhaco caruur iyo haween iyo dadka tabarta daran ayaa ku wax yeeloobo waana tan hada socoto, sidaas darteed masuuliyadaan waxaa qaadayo cida ciidamada Ethipia keentay Soomaaliya, taana ma ahan mid ay labo Cali iswaydiinayaan.

Su'aal:  Mida kale, waxaa jira dadaallo nabadeed oo ay wado dawladda dalka Jabuuti, taasoo lagu dhex dhexaadinayo dawladda Fadaraalka iyo qolooyinka ka soo horjeeda.  Ma is leedahay shirkaasi wuxuu noqon doonaa mid najaxo, ururkiinase ma taageeray shirkaasi dib u heshiineed?

Jawaab: Sida caadiga ah shir kastaa oo Soomaalida loo qabto waxuu sii huriyaa colaada soomaaliya marka laga reebo shirkii Carte.  Marka shirarkii hore dab iyo baasiin ayaa la is taabsiin jiray, balse kani waxa uu kaga duwan yahay baan is leeyahay ayadoo meesha hada Soomaalidu marayso aanay jirn meel kasii xu oo loo sii kaxeeyo, sidaa darteed waxay ila tahay hadiiba uu shir dhaco inuu noqon doono kii mushkilada Soomaaliya sii khafiifin lahaa, mana ahan mid la hubo ee waa rajayn.  Tan kale, la shaqaynta waxii kasoo baxo anagu waxii Soomaali dan u ah waan taageeraynaa, waxii Soomalida aan dan u ahayna waan diidaynaa.

Su'aal: Eng Idiris waxaa tahay siyaasi inta badan ka hadla arimaha Soomaaliya, fikradahaagana inta badan waxaad moodaa in ay ka soo horjeedaan dawladda Fadaraalka iyo ciidamada taageerayo.  Waa maxay waxa aad ku diidan tahay siyaasadaha dawladda?

Jawaab: Inaa lilaahi wa inaa ilaahi raajicuun. Miyaadan arag waxa Soomaaliya ay ka samaynayaan, masiibada taagan duqaynta, dhaca, barakicinta iyo halaaga?  Miyaanay kuula muuqan inaanay su'aashaasi meesha ku jirin?  Sidaa darteed, waxaan ku diidanay arinta Soomaaliya oo ay sii murjiyeen, runtiina shacabka Soomaaliyeed in lagumaysto baa la rabaa ana taas ayaan diiday.

Su'aal:  Hadii aan qal daneyn waxaa jirtay mar aad safar ku tagtay magaalada Baydhabo oo xarun u ah dawladda KMG ah, waliba waxaad halkaasi kula kulantay Ra'isal wasaarihii hore mudane Cali Maxamed Geedi.  Maxaad ka wada hadasheen xilligaasi?

Jawaab: Anigu xiligaas waxaan u tagay Soomaaliya arin sahmin ah, waxaanan rabay inaan Iskuul kafuro Soomaaliya.  Teeda kale, hadii aad xasuusato xiligaas waa xiligii ay heshiiyeen labadii garab ee dawladii Embigaati ee qaarna xamar joogay qaarna Jawhar joogay.  Sidaa darteed bay munaasib u ahayd inaan tago halkaas. Waxaan ka wada hadal nay aniga iyo Geedi sidii ay suuro gal u ahaan lahayd sidii Soomaaliya loogu soo dabaali lahaa dhanka nabada, arikaasna markaas wuu soo dhaweeyay laakiin sheegis uma baahna waxuu sameeyay. Tan kale, mahil maantay maqaaladii aan ka qori jiray ka hor intaanan tagin Baydhabo. Runtii waan ogaa inay yihiin kooxda Embigaati koox ka samaysan shar.

Su'aal:  Maadama aad horay Baydhabo u booqatay isla markaana aad kula kulantay qaar ka mid ah Mas'uuliyiinti ugu sar sareysay dawladda.  Ma la is dhihi karaa xilliyadaasi waxaad ku fikir ahayd amaba aad taageersaneyd dawladda fadaraalka?

Jawaab: Maya, maya. Runtii waligay la fikir ma noqonin Cabdulaahi Yuusuf, mana la noqon doono. Waxa uu Soomaali ku sameeyay darteed ee tagidaydu waxay aheyd mid ku saabsanay inaan bal soo sahmiyo Soomaaliya, bal sidii looga saacidi lahaa dhanka wax barashada.

Su'aal: Ugu danbayntii, waxaa jirtay dacwad adiga laguugu soo oogay oo sheegayso in aad gacan saar la leedahay kooxaha kasoo hor jeedo dawlad waliba oo la damco in Soomaaliya laga sameeyo. Waxaa jirto in arintaasi dood ku saabsan laga sii daayay TV-ga dalka Filand, arintaasi halkee ku danbaysay?

Jawaab: Saaxiib, waxaan filayaa inaad tahay nin wariye ah kana war hayo siyaasada aduunka manta halka ay marayso iyo waxa ka jiro caalamka. Sidaas darteed, caalamku maanta waxaa laguu dilayaa oo kali ah waxa aad aaminsan tahay, isla markaana laga yaabo inaadan qofna ku dhibaa taynaynin, balse laga yaabo inaad wax ku hagaajinayso, balse arinku si kastaaba ha ahaadee waan u mahad celinayaa wadankaan Finland wax badan ayayna i tareen oo waxbay i bareen, shaqana way i siiyeen, balse xafiiska baasaboorada bixiyo ayaa diiday inuu dhalashada i siiyo, taana waa mid dhici karto.

Aad baad u mahadsan tahay Iddiris.

Kaasi waxa uu ahaa Gudoomiyaha ururka Somali Reconstruction And Social Development ry (SORASOD), Idiris Hassan Farah oo u waramayay shabakadda wararka Allgedo, waxaana waraysigaasi la yeeshay Wariye Yaxye C/risaaq Soofe.

Allgedo News Media Network
allgedo@allgedo.com