WAXAA  GUUL KU SOO GABAGABOOBAY WAJIGII HORE EE SHIRKA  NABADEYNTA LABADA  JIFO  EE KA TIRSAN  BEESHA  SADE EE KA SOCDAY DEGMADA   G/HAAREY OO AH  XARUNTA GOBOLKA  GEDO.
 

Waxaa in muddo ah  ka socday  hawlo  loogu gogol xaarayey  shir weyne lagu damacsanaa in lagu  wada hadal siiyo  laba  jifo ee ka tirsan  beesha SADE , kuwaas oo in muddo ahaydba  ay ka dhex socotay  shaqaaqo colaadeed, taas oo keentay in ay ku nafwaayaan  dad badan oo ka kala tirsan  labada JIFO ee walaalaha ah ee kala ah  HAARUUN  YUUSUF iyo Reer SIYAAD  UGAAS  DIINI.

Labadaas  Qabiil oo runtii ah  kuwo  uu ka dhaxeeyo  xiriir  dhalyo iyo mid deegaanba oo la oran karo waa kuwo isaga sokeeya  jifooyinka kale ee reer Sade.

Balse , Arrin ayaan darro ah ayaa  sanadahaan dambe ka dhex taagnayd , taas oo keentay in dad badan  oo ka  kala tirsan  labadaas  jifo ay ka bara kacan deegaanadoodi, iyaga oo qaxooti ku ah  goobo kale oo ka kala tirsan Degmooyinka Gobolka Gedo, halkaas oo runtii ay ku hayso dhibaatooyin fara badan, kuwaas oo baahi weyn u qabay in la helo xal  nabadeed oo dhex mara labadaas  qabiil ee walaalaha ah.

Haddaba waxaa jiray oo in muddo ahba  iska soo jiitamayey , hawlo  isku dayo nabadeed ah  oo ay wadeen  waxgarad  fara badan oo  ka tirsan Beesha Sade oo uu hoggaaminayey  Ugaaska Beesha SADE , UGAAS CUMAR UGAAS XERSI,iyo  Nabadoono  ay ka mid yihiin  1- SHIIKH  AXMED   XAADLE  2- Shiikh Moxamud Sh. Cabdullahi 3-  Shiikh  Xasan Iftiin  4-  Shiikh  Axmed  Bulsho,5- Mocalin  Moxamuud  Cabdulle ( Dhiftay)iyo waliba  kuwo kale oo aanan ku soo koobi karin  halkan,Waxaa  iyana xusid mudan  waxgarad kale oo iyana  ka qayb qaatay sida KORNEEL  CABDI  BARRE MOXAMED oo ahaa  afhayeenka iyo isku xiraha shirka, hawlahaas oo soo maray marxalado kala duwan, isla markaasna lagu soo kala qabtay  goobo kala duwan ee ka tirsan  Degmooyinka Gobolka Gedo, isla markaasna ay mar walba  kala kulmayeen  carqalado ad adag oo hadba  hawshaas  dib u dhac ku keenayey.

Waxaa si  toos ah iyo si dad banba isaga soo daba noqnoqonayey  arrimo fool xun oo ahaa kuwo  falal  kala aar goosi dil ah , oo dhacayey  hadba marka arrinta la isku soo dhaweeyoba, taas oo keenaysay in hawshu ay sii adkaato, isla markaasna ay  ka abuuranto  xiisad wal wal iyo walbahaarba leh.

Iyada oo marar badan lagu balamay in shir lagu  qabto meelo kala duwan, sida  G/haarey,B/dhuubo,B/xaawo,Doolow,Garsaal shirkaas oo lagu wada hadal siiyo labadaas (Jifo) ee ay xurkugtu dhextaal, balse ay ka imaanaysay hadba mid ka mid  labadooda  cududaar  ahaa inaysan meeshaas tagi karin amaba aysan ku haboonayn in lagu wada hadlo.

Balse waxaa dhabar adayg  muujiyey  Ergooyin  ka kala tirsan Jifooyinka  kale ee reer Sade oo uu Ugaasku u xilsaaray in ay  kala soo xaajoodaan  laba Jifo  sidii meel ku haboon  loogu heli lahaa , si uu shirku u qabsoomo, ugu dambayntiina waxaa lagu guuleystay  oo la isku afgartay in shirku ka dhaco amaba lagu qabto Degmada G/haarey.

Waxaa  ergooyin ka kala yimaadeen  dhammaan degmooyinka  Gobolka Gedo, kuwaas oo isugu jiray  Odayaal Dhaqameed, Siyaasiyiin,Aqoonyahano, Saraakiil,Culomaaudiinta iyo wax garad kaleba,waxaana  hogaaminayey Ugaaska Beesha SADE  Ugas Cumar Ugaas Xersi, isaga oo ugaasku  dhexda marada ugu duubtay  sidii uu  u xallin lahaa arrintaan, isla markaasna  uu  uga samato bixin lahaa  ummadda uu mas'uulka ka yahay  dhibaatada  maanta ka jirta degaanada ay ku nool yihiin ee  ah Gobolka Gedo.iyo Waliba  xilligan kala guurka ah oo ay gashay  Marxalad adag Siyaasadda Soomaaliya, oo u baahan  Foojignaan iyo ka fiirsasho  dheeri ah , iyo waliba  nabadeyn  guud  ee ka dhex dhacda  dhamaan  beesha sade iyo beelaha kale ee la degaanka ah.

Sidoo kale waxaa  iyaguna  si buuxda u garab istaagay  Ugaaska  dhammaan Odayaal dhaqameedka Jifooyinka iyo  Aqoonyahanka, Saraakiisha ,Siyaasiyiinta Maamulka  Degmooyinka, Culomaudiinka, Haweenka iyo wax garad kalaba.

Waxaa iyana ku soo  biiray  hawlaha Nabadeynta  inta badan Xubnihii  Baarlamaanka DFKMG  Soomaaliyeed ee dhawan  lagu soo Dhisay Dalka Kenya ee Beesha Sade, kuwaas oo hadda ku sugan  Degmada G/haarey.kuwaas oo kala ah.

1-Mudane: Moxamuud  Sayid  Aadan  W/H/Qaranka  DFSoomaaliya.

2-Mudane Cabdiraxmaan  Diireye  Sahyuun(Indhobur) W/Xigeed.

3-     "        Yuusuf  Cabdulqaadir Shiikh (Kanti) W/X/Garsoorka.

4-Mudane:Cabdirisaaq Isaaq Biixi

5-Mudane:Moxamud Moxamed (Indho Geelle)

6-Mudane:Axmed Moxamed Ardooy

7-Mudane:Xasan  Xiirey  ( Xasan  Deer)

8-Mudane  Xuseen Caddaawe

9-Mudane: Mataan   cabdi  biriq

10-Mudane Sharmarke  Moxamed  Gaani

Waxaa isaguna maalmahaan ku sugan  Degaanka Degmada Ceelwaaq Wasiirka  Dib u dhiska iyo Dib u dajinta DFKMG soomaaliya  Mudane Korneel Barre Aadan Shire(Barre Hiiraale) iyo Wafdi ballaaran oo ka soo kici timay  Gobolka J/hoose Degmada Kismaayo, iyada oo ay  ujeedadoodu ay tahay in ay ka qaybqaataan hawlaha nabadeynta iyo midda Dhismaha  Maamulka Gobolka Gedo.

Shirkaan oo in muddo ahba la sugayey Ayaa ka furmay  DegmadG/haarey  25/7/05, iyada oo uu shir guddomiye ka ahaa Ugaaska  Beesha Ugaas Cumar Ugaas Xersi, dood iyo falan qayn Dheer ka dib Waxaa lagu maragaacabay Guddiyo kala duwan sida:-

1- Guddiga  Sare ee Marjica: oo ka Kooban Ugaaska Sade Ugaas Cumar Ugaas Xersi, Koox Odayaasha Jifooyinka ah iyo  Xildhibaanada  DFKMG Soomaaliyeed ah.

2- Guddiga  Garsoorka labada Jifo oo ka kooban  21 xubnood oo laga dhexdoortay Ergada shirka.

3- Laba Gudi oo iyana ay soo kala magacowdeen labada Jifo ee la wada hadal siinayo.

Guddiga garsoorka  ayaa wuxuu  ka kala helay  labada Jifo  ee la wada hadal siinayo Kalsooni ah , in ay ku qancayaan waxii guddigu uu soo  go'aamiyo ka dib markii uu doodooda dhageysto.

Muddo saddex cisho ah ka dib , ayaa gudigii Garsoorku 31/7/05 Wuxuu  soo Saaray  Go'aan koodii oo ahaa sidaan soo socota:-

1-In la isku dhigo(amaba la isku tuuro) dilalkii kala  aargoosiga ahaa  ee ugu dambeeyey, isla markaasna jifodii  hal dheeri leh  loo gudo magteeda.

2- In la dhowro Go'aankii  labada Beelood  ay ku gaareen Degmada B/xaawo 2002 dii , kaas oo ahaa in la kala qaato waxii  mag hal dheeri ah waana kuwii ka horeyey dhacdadii B/dhubo.

3-In labada jifo ay mid walba keento  hal neef oo( GEEL  -DHADIG )ah oo la yirahdo (Kool) ama Sameen oo ah  wax dhaar ah dhaqan  ahaan, oo  micnaheedu yahay in la isku aamino, waana la qalaa labadaas  neef, iyada oo jifoba ay biraynayso  Jifada kale hasheeda, meesha tan kalana ay hoggaanka u qabanayso, markaas ka bacdina  hilibka labadaas neef  waa la isku dhex daraa, waana la wada cunaa marka uu bislaado, sidaasaana la isku dhaar sadaa in lagu heshiiyey, cidii jabisaa axdigaasna   ay filato  dhibaato xun oo ku habsatada mustaq balka. Waana arrin dhaqan oo soo jireen ah oo lagu yaqaan , lana sameeyo marka la heshiisiinayo labo wax  ay kala dhex galeen oo xaajo iyo xinjir kaydoonto ha ahaatee laga daaweynayo.

4- In la isku celiyo waxii hanti  ah ee la kala haysto sida Gaadiidka  iwm.

Waxaa  ay sheegeen  odayaal u kala hadlay  labada jifo in ay  aqbaleen, qaateena go'aanka Guddiga Garsoorka Sade, walow xooga tabasho ah ay soo jeediyeen  qaar ka tirsan  Jifada Haaruun  Yuusuf, balse sida  ay noogu  soo warameen  dad goob joog ka ah shirka,Inay gudiga marjicu   ka codsadeen  xubnaha  goaanka  guddiga  garsoorka ka  cawday , ee ka tirsa jifada Haaruun inay  aqbalaan   .    guud ahaan waa ay qaateen Go'aanka  sida wararku ay nagu soo garayaan.

Waxaa hadal ka soo jeediyey halkaas  Wasiirka  HantidaQarankaee DFKMG Soomaaliya Jaalle  Mudane  Moxamud  Sayid  Aadan, isaga oo ugu baaqay labada Jifo iyo guud ahaan beesha Sade in la adkeeyo Nabadda,  isla markasna la isku tanaasulo  oo la eego walaalnimada iyo wada dhaladka, lagana gudbo is qabqabsiga iyo is colaadsiga beesha Sade, loona soo jeedsado sidii loogu guntan lahaa  hawlaha Horumarinta  Gobolka Gedo iyo Waliba kuwa Dawladda F Somaliya.

Hadaba Gabagabadii Shirkaas waxaa  Hadallo ka soo  Jeediyey Ugaaska Beesha Sade Ugaas Cumar Ugaas Xersi, isaga oo  ka codsaday labada jifo in ay  si kal iyo laab ah  u soo  dhaweeyaan,una aqbalaan  Go'aanka Guddiga , isla markaasna ay u fuliyaan una dhameystiraan  qodobadaas waxii ka dhiman.Isaga oo ugaasku ugu baaqay dhammaan ummadda  Beesha Sade  in  iskaa shadaan oo ay walaaloobaan oo gacmaha is qabsadaan, oo ay soo celiyaan  dhaqankii lagu yaqiin , isla markaasna  in nabad lagu dhameeyo waxii khilaaf ah ee ka dhex jira  Beesha Sade iyo Qabilooyinka Kale ee la dagaanka ahba, sida Xaaladda Colaadda ee ka jirta Degmada Ceelwaaq.

Isaga oo ugu baaqay beesha Garre  oo ay xooga xurfufta Colaadeed ahi ku dhex martay Degaanka Degmada  Ceelwaaq,Beesha Sade, in la isugu yimaado  Wada hadal, si looga wada hadlo oo loo soo afjaro, khilaafka dhex yaal labadaas  qoomiyadood ee walaalaha ah, isaga oo sheegay Ugaasku in aysan marna kala Maarmin labada Beeloodba, ayna yihiin kuwo soo lahaa xiriir  qoto dheer oo wada dhalad iyo mid  wax wada qabsi iyo deegaanba, isla markaasna dad muslim ah, oo isku diin ah oo isku af ah, oo aan marnaba kala  maarmin, aana kala go'i karin.oo Soomaali ah ay yihiin.

Waxaa intii uu shirku socday  ka kala imaanayey  dhammaan  Jaaliyadaha Dibadda  ku nool ee ka soo jeeda Beesha  Sade , Baaqyo iyo tala bixinno iyo waliba  Taageero  ay u soo jeedinayeen  shirka , isla markasna ay ugu baaqayeen labada jifo ee walaalaha ah  in ay soo dhaweeyaan  arrimaha Nabadeynta ee laga dhex wado una hoggaan samaan waxii ka soo baxa ee Go'aan ah.

Habada mar haddii ay guul ku dhammaatay  qaybtii koowaad ee shirka G/haarey, waxaa la filayaa in ay ku xigsato  midda Degmada Ceel waaq, waayo waa arrin muhiimadeeda leh una baahan in  si deg deg ah loo soo afjaro, si loogu gudbo hawlaha  Maamul dhisidda Degmooyinka ee Gobolka Gedo.

Sababta oo ah waxaa  loo baahan yahay in haddii la rabo in la helo Nabad waarta iyo wada noolaasho in la sameeyo Maamul Degmo iyo Mid Gobolba, si loo helo Kala dambeyn iyo wax qabad bulsho, si loo soo nooleeyo dhammaan hay'adihii adeegga Bulshada, sida Maamulka Degmada, H/Hoose, Booliska , Asluubta,Maxkamadda, Biyaha ,Caafimaadka ,Waxbarashada iyo dhammaan kaabayaasha Dhaqaalaha Degmooyinka iyo Gobolka.

Ugu Dambeyntii Waxaan ugu baaqayaa dhammaan  Shacabka Soomaaliyeed in ay si geesi nimo leh ugu istaagaan sidii la isugu keeni lahaa  ama la isku afgaran siin lahaa  labada kooxood oo ay u kala degtay  Dawladdii lagu soo dhisay  Dalka Kenya, isla markaasna  laga foojignaado oo aan la soo dhaweynin  in mar labaad dagaal sokeeye uu dalka dib uga bilowdo.

Gaar ahaan waxaan  ugu baaqayaa Beesha Sade  in aysan marna ka qayb qaatan  wax abaabul colaadeed ah, ama ciidan aruurin ah, balse ay gacan ka gaystaan  sidii la isku afgan siin lahaa  ama looga daaweyn lahaa  khilaafka labada Kooxood, iyada oo beeshu ay gogol u fidiso labadaas kooxood, isla markaasna ay la kaashato beelaha kale ee Soomaaliyeed iyo waliba  hay'adaha iyo dawladaha caalamka ee dadaalka ugu jira sidii  loo  badbaadin lahaa  mirihii labada sano lagu soo  tabcayey Dalka Kenya, lana rabay maanta in la goosto oo baahida dawlad la'aaneed looga baxo. Ilaahay hana garan siiyo wanaagga iyo walaalnimada  aamiin.

Moxamed Sheikh Moxamud (Garyare)  U  K,   London.
dini_89@hotmail.com
 

Fariinta uu wato qoraalkaan waxay u gaar tahay qoraha uu magaciisa kor ku qoran yahay.


 

allgedo@allgedo.com

 

All Gedo Online © 2004 - All Rights Reserved.
contact us at: webmaster@allgedo.com