GADOODKA  CIIDAMADA  MAAMUL  GOBOLEEDKAPUNTI LAND  OO  SOO  KORDHAYA

Qore:  Moxamed Shiikh Moxamuud (Garyare)
London, UK.
dini_89@hotmail.com
 

Waxii ka dambeeyey Burburtii  Dawladda Soomaliyeed  ee Sanadii 1991kii, waxaa dalka ka dadhacay dagaallo sokeeye oo saamayn ballaaran ku yeeshay  nolosha  dadka ,duunyada,degaanka badda iyo berigaba, iyada oo uu burbur ku yimi dhamaan dhaqaalihii  dalka, mid shacab iyo mid dawladeedba. 

Waxaa jiray Gobollo inta badan ka badbaaday  burburkaas, marka laga reebo dhacdooyin yar yar oo teel teel ah, waxaa ka mid ah kuwaad ka badbaaday  dhibta xoogeeda gobollada la isku yirahdo hadda Puntiland. 

inkasta oo dhawrkaas dhacdo ay sababeen dhimasho iyo dhaawac badan iyo waliba burbur dhaqaale, ayaa haddana marka loo eego waxii ka dhacay dalka intiisa kale ay taasi noqonaysaa caaano iyo nabad. 

Waxaa ugu waaweynaa dhacdooyinkii ka dhacay gobolladaas kuwii ay ka midka ahaayeen: 1- Dagaalkii wadaadada iyo Ururkii SSDHF ee 1992gii ku gobolladaas qaarkood. 2- Dagaalkii  SSDHF iyo USC ku dhexmaray Gobolka Mudug. 3- Isku dhacii Korneel Cabdullaahi iyo Generaal Cadde Muuse ee khilaafka Maamulka dawladda Goboleedka Puntiland iyo 4-Dagaalka Muranka isku haysashada ah ee Gobollada Sool iyo Sanaag ee Dhexmaray Labada Dawlad Goboleed ee Puntiland iyo Soomaali land. 

Punti land waxaa waayahaan ka jiray Maamul, in kastoo maaulkaas oo soo maray muran iyo isqabqabsi fara badan, balse markii dambe ku intihooday heshiis iyo wada shaqeyn dhex martay garabyadii iska soo horjeeday. 

Waxaa madax ka soo noqday maamulkaas amaba aan iraahdo Madaxweyne Goboleed,rag badan sida Jeneral:Moxamed Abshir,Korneel Jaamac Cali Jaamac,waxaa ku xigay. 

 Korneel Cabdullaahi Yuusuf oo hadda ah Madaxweynaha DFKMG ee Soomaaliya, isaga oo mudo dhawr sano ah soo hayey xilkaas, ayna gobolladaasi  ahaayeen kuwo aad u dagan , inkasta oo markii dambe ay bilaabatay xiisadda ladaba Dawlad goboleed ee Puntiland iyo Soomali land, ayna arrintaasi  xoogaa amaanka goboladaas wax u dhintay. 

Waxaa ka dambeeyey oo xilkii Maamulkaas la wareegay General Cadde Muuse Boqor, ninkaas oo ah generaal ruug cadaaya oo laga  yaqaan Soomaaliya,wuxuu xilka hayaa muddo sanad ku dhaw, markii xilka loo magacaabay wuxuu ballan qaaday inuu xoojinayo amaanka iyo kala dambeynta iyo waliba kobcinta dhaqalaha iyo ka saaridda habaca galay Maamulka Dawladda. 

Waxaadse moodaa arrimahaasi in war kale soo dhaafay, waxaa sii batay amaan daridii, waxaa gobolada ku soo batay shaqaaqooyinkii iyo iska hor imaadkii, waxaa bilowday dilal ay inta badan ka dambeeyaan Ciidamada dawlad goboleedku.  

Meelaha arrimahaasi ku soo kordheen waxaa ugu badan Gobollada Mudug iyo Nugaal, sol iyo Sanaag , inkastoo bari laftiisa uusan dab yar shidan. 

Gobolka mudug waxaa ka dhacay dagaalo dad badani ay ku dhinteed, kadib markii ay ku dirireen beelo wada degan Deegaano kala duwan ee ka tirsan Degmooyinka Gobolkas gaarkood, sida Galkacyo iyo hobyo Intii uu xilka  hayey Jeneraal cadde Muuse. 

Waxaa dhawaan soo maray gobollada maamul gobleedka Puntiland, Madaxweyne Cabdullaahi Yuusuf, ka dib markii uu ka soo laabtay Wadanka Yeman oo uu uga soo qayb galay shirkii lagu dhexdhexaadinayey isaga iyo Shariifka,ee ku soo dhammaaday guul darida, uuna ka dhexwaday Madaxweyne Cali Cabdalle Saalax. 

Wuxuu soo maray Gobollada Bari ,Nugaal, iyo Gobolka Mudug  isagoo ku sugnaa muddo dhawr usbuuc ah, sida ay sheegayeen warakuna,waxaa lagu micneeyey inuu halkaa u yimi inuu ka abaabusho ciidamo , si uu uga hawl galo Magaaladda Jawhar ee ka tirsan Gobolka Sh/dhexe, ayna ciidamadaasi isaga u ilaaliyaan uma difaacaan .Ciidankas oo wararku ay sheegayaan inay soo gaareen Magaalada feerfeer ee kililka shaanad ee Itoobiya. 

Sida la ogsoon yahay waxaa yaal gobolladaas hub aad u fara badan oo gacanta ugu jira  maleysiyaad beeleedyo iyo kuwo leh magac Ciidan Dawladeedka Puntiland. 

Waxaa ka dhexjira is-afgaranwaa  Maamullada qaarkood ee heer gobol, waxaa muranno badani ay ka dhasheen  markii dhawaan la sameynayey  dawlahada Hoose ee degmooyinka Qaarkood sida Boosaaso, waxaa dilal badani ay ka dhaceen  Gaalkacyo oo ay inta badan aanadeeda leeyihiin  Ciidamada Daraawiishta rag ka tirsan, sida la ay waraku sheegayaan, arrintii  ka agdhacday Hotel Taar ee uu ku sugnaa Madaxweyne Cabdullaahi Yuusuf markii uu joogay Gaalkacyo, ee ahayd ninkii dilka lagu xukumay ,balse  ay rag hubaysan oo ka tirsan ciidanka oo ay isku beel yihiin ay xoog  uga gacan  maroojiyeen ciidankii Booliska ayaa ahayd fool xumo iyo  guul daro u soo hoyatey Maamulaas. 

Waxaa xilkii laga xayuubiyey  xilkii Gudoomiyihii Gobolka Mudug Jaalle  Moxamed Warsame, iyada oo is bedellana lagu sameeyey qaarka mid ah madaxdii ciidamada gobolkaas. 

Waxaase sii batay Isbaarooyinkii iyo Gadoodkii Ciidanka iyo Maleysiyaadka kaleba, waxaa soo wajahday cabsi iyo khalkhal ku yimi ganacsigii iyo isku socodkiiba , sida ay waraku nagu soo gaarayaan. 

Waxaa 4/8/05ka Isbaarooyin dhigtay duleedka  Caasimadda Dawlad Goboleedka Garoowe Ciidamo ka tirsan Daraawiishta, kuwas oo ka gadooday Maamulka isla markaasna sheeganaya in ay la yihiin xuquuqdoodii aasaasiga ahayd sida wararku nagu soo gaarayaan. 

waxaa ka horeeyay kuwii Degmada Gaalkacyo iyaguna dhigtay Isbaarada oo Gaadiidka ka guranayey Lacagaha baada ah , kuwaas oo iyagana sheeganaya in xuquuqdoodii ay la yihiin(Mushaarooyin). 

Waxaa xusid muda in Puntiland ay leedahay Dakad aad u heer sareysa, isla markaasna ay ka socdaan hawlo ganacsi oo aad u ballaaran , ayna ka soo xarooto dhakhli dhaqaale oo aad iyo aad u fara badan, daboolina karka baahi badan ee ka jirta  goboladas. 

balse , wararku waxay sheegayaan in ay meesha ka jiraan Musuqmaasuq xoog badan iyo waliba ayada oo dhaqaalahaas lagu bixiyo xagga Siyaasadda. 

Waxaa xusid mudan in Gobolladaas qaar kood ay ku tillaabsadeen horumar iyo  barwaaqo , isla markaasna uu ka socto ganacsi iyo dhaqdhaqaaq  horumar dhismo degaano(sida Hoteelada). 

Waxaa ka jira horumar waxbarasho oo ilaa heer Jaamicadeed ah, inkasta oo waxbarashadaas ay ku xiran tahay dhaqaale, iyada oo ubadka waxbaranaya laga qado lacag. 

Waxaa baryahaan aanu ka maqlaynay idaacadaha wareysiyo lala yeelanayey  Masuuliyiin ka tirsan maamulkaas,kuwas oo ku eedeynayey  wax yaalaha ka soo cusboonaaday oo amaandarida ah ee hadda ka taagan gobollada Puntiland in ay ka dambeeyaan siyaasiyiin aysan magacdhabin ee ku sugan Gobollada Konfurta Soomaaliya. 

Isku soo wada duubo, ugu dambeyntii waxay u muuqataa in ay soo xumaanayso  nabadgalyadii ka jirtay  gobollada la magac baxay puntiland ,balse ilaa iyo hadda lama saadaalin karo  waxa  ay ku dambeynayso, oo arrintaas ilaah baa og  waxii ay ku dambeyn doonto. 

Wabilaahi tawfiiq.