| HOME|NEWS|MAQAALLO|GEDO|FEED BACK|FORUM|GUEST BOOK|WAREYSIYO|MAQAALO|ARTICLES| |
|
 |
|
|
|
Khilaafka reer sade
wuxuu keeni karaa khasaare
qarsoon?
Waa yahaan dambe oo ah xilligii burburku uu dalka ka bilowday oo dalku uu noqday dawladda la,aanta waxaa soo ifbaxay dhaqammo aan la maleyn karin oo fajac iyo amakaag ku reebay qofkii jecel midnimada beesha sade. waxaa si isdabajoog ah isaga dabadhacayey dagaallo dhex marayey qaybo siyasadeed iyo kuwo diimeedba sida SNF iyo Al itixaad, kuwaas oo ah runtii meesha ay ka soo bilaabatay dhibta maanta reer sade ka dhex aloosan , oo sababtay in ay ku nafwaayaan boqolaal qof oo ah reer sade isla markaasna ay ku curyameen boqolaal kale oo aan haysan wax daryeel ah , halka ay kumanaan caruuri ahi ay ku agoontoomeen isla markasna ay garoobo ku yihiin boqolaal haween ah oo ragoodi lagu dilay dagaal safeyn ah iyo mid aar goosi oo isdabajog ah. kala daad sanaanta iyo iskhilaafka ka dhex jira beesha reer sade taas oo ah mid siyaasadeed oo runtii ah mid badashay qaab nololeedkii beesha sade lagu yaqaanay oo ay ku soo dhaqmi jirtay muddada dheer ee ka horeeysay xillliga burburka qaranka soomaaliyeed. in kasta oo la isku dayey marar fara badan in xal loo helo khilaafaadka dhex yaal beelo ka tirsan reer sade oo ku kala nool meelaha ay degenyihiin ama ku dhaqan yihiin reer sade sida Galgaduud, Gedo iyo Jubba Hoose, ayaa wali waxaa sal dhigi la sidii looga gudbi lahaa khilaafaadkaas oo markii mid la dhameeyaba mid kale ay ka daba dhacayso taas oo ku keentay dadka ku hawlan walwal iyo walaac fara badan. Arrintaas oo marar badan kala dhantaaltay cududii iyo haw galkii beesha ee meelaha ay jiraan xiisadda colaadeed ee ka baxsan beesha , balse ah mid u dhaxaysa Beesha sade iyo beelo kale sida midda ka jirta Degmada Ceelwaaq ee Gobolka Gedo, arrintaas oo runtii ah mid khatarteeda leh haddii aan laga foojignaan. Dagaalkii dib loogu qabtay oo looga saaray degmadaas ciidankii doolaalada ahaa ee ku soo duulay ceelwaaq isla markaasna uu fuliyey hawl galkaas ciidanka Difaaca Gobolka gedo ciidankaas oo ka soo kala gurmaday dhammaan degmooyinka Gobolka ayaa waxaa dhabar jabin ku timi markii kuwo wax magarato ah oo reer sade ahi ay dad walaalahood ah ay si xaq darro ah ugu duuleen degmada Buurdhuubo isla markaasna ay ugu laayeen arrin aano ah dad aan waxba galabsan oo waliba ah dad bulshada wax u tarayey oo wax barayey, waxaana wax laga xumaado ah in ay waayahaan wax magarato ay yool ka dhigteen laynta dadka wax yaqaan sida dhakhaatiirta mocalimiinta iyo dadka aqoonta leh ee beesha sade. haddaba xal u helid la.aanta khilaafaadka waxay keeneen in ciidankii difaca ku jiray ee ceel-waaq uu kala tago markii dhiiladu soo dhex gashay arrintaas oo an runtii helin in wax laga qabto oo dadka kale oo waxgaradka ah ama siyaasiyiinta isku sheegaya ee reer sade ay iska dhibyareysteen, amaba aysanba isku xilsaarin wax ka qabashadeeda, iyadoo ay ciidamadii difaaco ay u kala baxeen oo ay ku kala safteen meelaha dhibto ay ka jirto ee G/haarey iyo buurdhuubo degaanadooda ah , ilaa iyo haddana ay isku hor fadhiyaan , arrintaasi waxay ku noqotay niyad jab dadka reer sade oo runtii arrimahoodu ay sii kala baahayaan waayahaan dambe, iyagoo meelo kala duwan colaado ay uga shidan yihiin isla markaasna ay meesha ka sii baxayso wada jirkoodii beeleed oo aaad moodid in ay u egtahay arintii maadiin laha laga sheegi jiray. Nasiib darro in 9/6/05 dib looga qabsado ceelwaaq oo waliba lagu xasuuqo dad badan oo wax tar ahaa , iyada oo ay sababtay arrintaas dhacdadii B/dhuubo oo ay gaysteen dadkii aan xishood iyo damiir lahayn ee dulaan ka soo qaaday G/bahaarey isla markaasna aan ka helin walin reer sade tilaabo wax looga qabanayo marka waa gar in la qabsado degaanka ceelwaq oo waliba haddii aan si deg deg ah dhibta loo xalin reer sade waxaa faraha ka bixi doona degaanno kale ee reer sade kuwaas oo looga faa'deysan doono khilafaadka dhex yaal reer sade ee la in si xayi ah wax looga qabto oo aad moodo kuwo ah waalo gacan dhawr ah, isla markaasna laga qaabsanayo in si caddaan ah wax loo kala yiraahdo dadka wax isku haysta. Waxaa jileec ka muuqdaa dadkii ahaa hogaanka beesha haddii ay tahay dhanka dhaqanka iyo siyaasadda beesha waayo iyagaa hormood u ah beesha laga rabaa in ay gutaan waajibaadkooda isla markaasna ay qaataan tallabo geesinimo leh oo maanta looga gudbiyo beesha dhibta ka dhex jirta iyo khilaafaadka mudada dheer soo jiitamayey, mana aha in mid walba meel iska fariisto dabadeedna uu xil iska sheegto, sidoo kale dhammaan wax garadka iyo aqoonyahanada , haweenka reer sade ee dalka iyo dibadda ku dhaqan waxa la gudboon in ay u guntadaan sidii loo dhameynlahaa dhibaatadaas maanta ka aloosan degaanada reer sade ayna ka geystaan waxka qabashadeeda hiil iyo hooba iyagoo la garab istaagaya kuwa ku hawlan wax ka qabashadeeda. waxaa laga ma maarmaan ah in la maareeyo arrinta ceel waaq oo haddii la isku eegto keeni doonta dhibaato sii ballaarata, iyadoo nabad loogu baaqayo dhinacyada ku dagaalamaya isla markaasna wadahadal laga bilaabo sidii xabbadda loo joojin lahaa haddii ayba suurtowdo haddii ay suurtoobi weydana lagu dhaqaaqo waxii aan laga maarmaynin oo ah in si mideysan loo daafaco degaanka iyo dalka reer sade oo laga difaaco waxii cadw ah oo soo haweysta waayo soomaali nin walba goofkiisii buu dhawranaya anagana goof kale malihin waa in aan cadawga ka difaacanaa. Waxaa hubaal ah in arrintu aymaanta taagan tahay meel khatar ah oo aan si dhib yar looga badbaadi karin sababtoo ah waxaa la yiri walaalo isxasday xoolo yareeye xabaalana badiye waa midda maanta haysata beesha reer sade meel ay joogtaba. Cadowgaagu marka uu arko inaad kala tagtay
isaguna waa kugu soo dhawaanayaa sababtoo ah wuxuu arkayaa in
xoogaagii uu kala fur furtay wuuna kaa faa;ideysanayaa sida maanta
ka dhacday Degmada Ceelwaaq.
INA SADOW NINKII TAADI DIIDAY TIISA HAYEELIN!
Sidaan wada ogsoonahay Madaxweynihii
Soomaaliya ugu Horreeyey Wuxuu ahaa Mudane AAdan Cabdulle
Cismaan , oo ka soo jeeda Beesha Hawiye, waxaa ku xigay Allaha
u naxariistee Dr.Abdirashid Ali Sharmarke,oo ka soo jeeday
Beesha Daarood( Majeerteen) waxaa ku xigay Allaha u naxariistee
Madaxweyne Moxamed Siyaad Barre oo ka soo jeeday Besha DAAROOD Hadaba ragaas Madaxweynayaasha ahaa waxay isugu jiraan kuwo doorasho wax ku helay , kuwo Afgambi wax ku helay iyo kuwo iyagu xilalka ka helay xilliga burburka oo ah saddexda nin oo ugu dambeysa.haddii aan uga gudbo halka aan uga danleeyahay Qoraalkeyga, wuxuu yahay Madaxweyne Moxamed Siyaad Barre allaha janadii ka waraabiyee, wuxuu ahaa nin ku qabtay Xukunka Afgambi ay sameeyen Rag saraakiil ahaa oo tiradoodu ay dhamayd 25 xubnood oo 1969kii afgambi ku qabsaday xukunkii dalka, iyagoo meesha ka saaray dawladdii rayidka ahayd ka dib markii la dilay Madaxweynihii Dalka oo uu si bareer ah u toogtay nin ay isku beel ahaayeen. Madaxweyne Moxamed Siyaad wuxuu ahaa Sargaalkii ugu darajo Sareeyey Ragii kacaanka Dhaliyey, sidaas darteed waxaa laga dhigay Hoggaamiyihii Kacaanka, iyadoo raggaasi ay si siman u wada tashan jireen ayna hawsha u fulin jireen iyagoo dhigtay Axdiyo ah ku shaqeeyaan dalkana ay ku maamulaan, xukunkaas oo wajiyo isbeddel badan soo sameeyey oo dalka ku soo Maamulay muddo 21 sano ah. Dawladdaas waxaa loo baxshay dawlad u adeegta dadka ku abtirsada haybta ninka madaxweynaha ka ah oo ahaa Allaha u naxariistee Moxamed Siyad Barre (Mareexaan), iyada oo lagala hor yimi Mucaaradad fara badan oo gudaha iyo Dibadaba ahayd, taas oo sababtay in waxyeelo loogu qaysto deegaano ay ku noolaayeen dad ku hayb ahaa Madaxweynaha ilaa markii dambe dawladdii lagu dumiyey sidaas.iyna ahayd runtii Dawladdaas mid ay manaafacaad sadaa kuwii lidka ku ahaa jiritaankeeda oo ahaa kuwii mucaaradka ahaa ee markii dambe jabhadaha abuurtay si loo dumiyo dalka, caqli ma aysan qabine iskama ay dumiyeen waayo iyagaa ku noolaa ee kuwa ay ku xaqlinayaan dhib iyo goojo iyo rafaad bay ku qabeen ,marka imaan laawe yaal bay noqdeen oo maseeyr xukun jecli ayaa madaxa ka galay. Markaasaa dawladdii laga dhigay dawlad qoys iyo waliba iyada oo ay qaadan waa ku noqotay sidee nin mareexaan ah dawladda madax uga noqon karaa. Dalkana loo horseeday Burbur iyo Balaayo sabana ay u ahayd dawladdaas waxaa xukuma nin Mareexaan ah, iyada oo dadka sidaas ku fakarayey aysan ahayn hal qabiil ee ay ahaayeen inta badan qabaa'ilada Soomaaliyeed, haba ugu kala dar naadeene, waxaa hormood u ahaa qabiilka Majeerteen oo Cabdullaahi Yuusuf uu madax u ahaa iyagoo Itoobiya ku aasaasay Jabhaddi SSDHF oo uu Cabdullaahi Madaxda ka noqday , ka dib markii uu ka dhicisoobay Afgambigii 9kii abriil. Waxaa ku xigsaday Jabhaddii SNM ee Cabdullahi Tuur allaha u naxriistee,waxaa ku xigay USC oo uu hoggaaminayey Jeneral Caydiid ilaah ha u naxriistee , waxaan filayaa raggaas intooda badani waa ay geeriyoodeen marka waxba ku dheeraan mahayo warkooda. Waxaan uga gudbayaa Korneel Cabdullaahi Yuusuf, wuxuu dhibtas u maray oo Afgambiga iyo Jabhadaha ugu waashay , oo dalka Soomaaliya deegaano ka tirsan waxbadan Colaad iyo dhibaato uga geystay , waxay ahayd naceyb uu u qabo mareexaan , maadaama ninka dalka madaxweynaha ka ah uu yahay nin mareexaan ah, wuxuuna duulaamada u soo geliyey dadka rayidka ahaa ee xoola dhaqatada ahaa ee mareexaan oo uu xasuuqa ugu gaystay gobolka galgaduud san.80 dii waxay ahayd cadaawad ah Maxamed Siyaad ayaa madaxweyne ah, ayaguna waa tolkiisa, intaa kuma ekaane , markii ay bilowdeen dagaaladda Sokeeye, waxaa jiray isku dhacyo ka dhacay Gobolka Jubbada Hoose, oo dhexmaray labada Beelood oo ah Mareexaan iyo Majeerteen,taas oo ku saleysneed Gacan kuhaynta Gobolka Jubba Hoose, halkaas oo ah Meel ay degaan dad kala gedisan oo Soomaaaliyeed ,haba lagu kala badnaadee,balse ay beesha Cabdullaahi iyadu isa Siisay,damacdayna in ay awood ku haysato , iyadoo Cabdullaahi uu wax badan dulaamo uga soo abaabulay Gobollada Puntland oo isagu uu gacanta ku haystay, isaga oo Jeneral Moorgan kismaayo mas'uul uga dhigtay, halkaasna dagaalo khasaaro badan geystay ay isla horyimaadeen labada Beelood, ugu dambeysna looga xoog roonaaday beesha Cabdullaahi Kismaayo, balse uusan wali ka samrin oo uuba hadda u helay Magac Madaxweyne nimo, isaga oo cabdullaahi uusan ahayn nin ku fakari kara inuu kasbo in la helo dib u heshiisiin iyo isku soo dhawaad dhexmara laba beelood, maadaama muddo dheer ay cadaawadi soo dhexmaraysay , maantana uu isagu noqday Madaxweyne. Sidaas darteed, ayaa waxaa muuqata in aysan beesha mareexaan si sahlan gacanta ugu dhiiban doonin Korneel Cabdullaahi, maadaama uu intaas oo dhibaato ah u geystay, isla markaasna uusan ilaa hadda ka bixin wax garowsho ah , isla markaasna uu beesha mareexaan ku ihaaneeyey wax qaybsiga xilalka tirada Xildhibaanada, iyo waliba Golaha Wasiiradda uu ka siiyey Mareexaan dawladda kinya lagu dhisay ee uu madaxda ka yahay, iyada oo aan laga filaneyn inuu inta ka hartay Dhismaha dawladdana uu ugu gacan roonaan doono,waayo ( reerkii la iga sooryeeynayo saan-saankiisaan ka arkaa ) ninbaa yidhi. Ma muuqato mana aan rajeynayo (nin qorax
kugu dilay reer Sadoow inuu hoos idiin jiidayo), ee ha iskaraamo
dareynina oo aayahiina ka tashada oo marka hore idinku dib u
fakara oo bal eega Taariikh,Marka waxaan idin leeyahay NINKII
TAADII DIIDAY TIISA HAYEELIN.
Moxamed Shiikh Moxamud
Garyare, London Uk Fariinta uu wato qoraalka sare waxuu gaar u
yahay qoraha uu magaciisa kor ku qoran yahay.
|
||||||||
|
All
Gedo Online © 2004 - All Rights Reserved. |