Maxamed
Siyaad Barre oo aan ku
riyooday...!!!
Waxaan halkan ku soo
gudbinayaa "Riyo" aan arkay
Ramadaankii la soo dhaafay,
oo weli sidii ay ahayd iigu
muuqanaysa. Shaki iigama
jiro in ay soo bandhigidda
Riyadani, uu ruuxba si u
qaadan doono, sida ay la
tahayna u fasiran doono,
hore ayaana loo yiri:" Hadal
waa Mergay oo kale..".
Weji kasta oo loo qaato iyo
qaab kasta oo loo dhigaba,
fasiraadda iyo ujeeddada
runta ah ee "Riyooyinka"
Ilaahey un baa garanaya,
waxayna ahayd sida hoos ku
qoran:-
Goor Casar ah ayaa waxaan
dhinac-taagnaa dhul weyn, oo
uu derbi ku wareegsanaa,
laakin dhankii aniga i soo
xigay, ma uusan ahayn derbi
dhagax ah, ee wuxuu ahaa
Silig aan gudaha oo dhan ka
arki karayay, kana tallaabi
karayay. Ballaca dhulkaas
wuxuu qiyaastii ahaa
200-mitir, oo dhan kasta ah.
Dhinaca midig ee gudaha
dhulkaas wareegsan, waxaa ku
yaallay Geedo aan ahayn
Geed-mirood, sidaas u
dhaadheerayn, laakin la
harsan karo. Geedahaas
hoostooda waxaa ku
ciyaarayay wiil iigu muuqday
qiyaastii dhowr iyo
toban jir.
Dhanka bidix ee gudaha
dhulkaas, waxaa ka dhisnaa
daar (Guri ) saddex dabaq
ah, oo ay dariishadaha
badankood u furnaayeen,
nalal cad-cadna ay ka
daarnaayeen (ifayeen).
Qaybta dambe ee gudaha
wareeggaas, laba nin oo
Xoogsato u muuqday ayaa
dameero laba ah u falayay
dhulka, oo u egaa (ekaa )
inay beer-ahaan u
diyaarinayeen. Waxaa
kaloo jirtay qayb kale oo
gudaha dhulkaas ah, oo aanan
caddayn karayn wixii ku yiil.
Dhul dhexe, ballaaran, oo
qaybahaas aan soo xusay u
dhaxeeya, oo doog ah ayuu
dhex soc-socday Allaha u
naxariistee: Maxamed Siyaad
Barre. Macawis kuwa
qaaliga ah ayuu hoosta ka
xirnaa, korna wuxuu ka
gashanaa Funaanad cad oo
garba leh; ma sheegi
karo kabihii uu gashanaa,
hase yeeshee, wuxuu gacanta
midig ku watay Tusbax,
wuxuuna u muuqday ruux
werdinaya (subxaanallaysanaya).
Sidaas uma sii buurrayn,
caatana ma uusan ahayn,
laakin wuxuu lahaa Calool
kuusan, oo wuxuu iigu
muuqday ruux iska ladan oo
nabad-qaba.
Wiilkii yaraa ee Geedaha ku
hoos ciyaarayay, ayaan aniga
oo weli siligga dibaddiisa
taagan, la hadlay oo ku iri:"
Wiilow, waxaan rabay Jaalle
Siyaad..". Wuxuu iigu soo
war-celiyay: " Waakaas
meesha dhex
soc-socda ee Macawista xiran".
Degdeg ayaan Siliggii uga
tallaabay, oo u dhaqaaqay
dhankii Siyaad Barre, aniga
oo socod-boobaya.
Markii aan ku dhowaaday,
ishana uu igu qabtay,
ayuu iga sii jeestay, oo
iska sii socday, isaga oo
aanan ila hadlin....!!!.
Inta aan soo hor-goobay,
ayaan cod dheer ku iri:"
Jaalle/Siyaad, ma i illowday,
waxaan ahay Muxyaddiin
Kaalmoy, ee iska
warran...". Inta uu
soc-socodkii joojiyay, ayuu
wuxuu iigu jawaabay:" Kuma
aanan illaawin, si fiicanna
waan kuu xusuustaa,
laakin waan kuu carays-nahay...!!!".
Aniga oo hadalkiisa la
yaabban, ayaan iri:" Maxaa
dhacay, oo aad iigu caraysan
tahay ...?!!!".
Wuxuu iigu jawaabay:-"
Kaalmooyow, wixii uu
Kacaanku u qabtay dalka iyo
dadka Soomaliyeed waa aad
og-tahay, xog-ogaal buuxa
ayaad u tahay, awalkooda iyo
aakhirkoodaba. Adigu
Aqoon-yahan iyo Hawlwadeen
xalaal ah, oo si fiican
noola shaqaynayay ayaad
ahayd; ilaa xildhibaannimo
ayaad gaartay; firfircoonaan,
waddaniyad iyo niyad
wanaagsan ayaan kugu
aqaannaa...Kuwa Cadowga nala
ah ee na
colaadiya, waxay weligood
dafiraan wixii wanaag ahaa
ee aannu qabannay; waxayna
buun-buuniyaan wixii gefaf
Siyaasadeed ama farsama-xumo
ahaa ee aannu galnay, ma
gefana waa Ilaahey."
"Waxaad ogayd oo aad weliba
xogtooda heysaa wixii aannu
dhisnay, gadaasheense la
dudumiyay ee isugu jiray:
Dugsiyo, Machadyo, Kulliyado
jaamacadeed, Cisbitaallo,
Warshado, Waddooyin,
Mashaariic Xoolo, Beero,
Kalluumaysi, Biyo iyo
koronto-gelin iwm.".
Kaalmooyow, farta Soomaaliga
ah ee aad adigu sida
xariifnimada ah hadda wax
ugu qortid, ayaa ka mid ah
wax-qabadkii Kacaanka"..."
Ciidan tababaran oo turuqyo
waaweyn waa tii aannu dalka
u yeelnay, una heellanaa
difaaca dalkan uu
hadda sidii la doono uu
cadawgu ka yeelo".
" Haddaba, waxaan
Kaalmooyow ku weydiinayaa,
waa tan aad Wargeysyada iyo
Shabakadaha la aqristo wax
ku qortide, maxaa kuu diiday
inaad qortid "wax-qabadkii
Kacaanka"...?!!!.
Maxaa kaa hor-taagan...?!!!.
Miyaadan ahayn Kaadarkii
aannu jeclayn ee niyadda
samaa...?!!!. Wax
xumaan ah maba aan kugu
ogiye, xaggee lagaa heystaa...?!!!".
Waxaan iri:" Jaalle
Siyaadow, inta aad igu
sheegtay iyo warkaaga
oo idil waa run, waana xaq;
waana ay jirtaa in aan hayo
Xogtii Kacaanka oo
idil, aanna si fiican u qori
karo, aniga oo aanan cidna
wax weydiin; saaxiibbada
qaarkood ayaaba iigu yeera "Arkiifiyo";
laakin Jaalle Siyaadow,
maxaad ka og-tahay Xaaladda
aan gadaashaa iyo haddaba ku
sug-nahay iyo guud-ahaan
arrimahayga..?!!!".
Wuxuu la soo
booday oo yiri:" oo Sidee ah
?". Waxaan iri:" Tan
iyo markii ay dhacday
dawladdii aad Madaxweynaha
ka ahayd 1991-kii soo
orodkii aan bilaabay ayaan
weli ku jiraa, oo ma aan
saldhigan...!!!; 20-kii Juun
1991-kii ayaan Muqdisho lug
uga soo dhaqaaqay (Yacni
baabuur); Itoobiya iyo
Jabbuuti ayaan soo
dhex-jeexay; Barbara ayaan
maalmo Maxbuus ugu ahaa rag
SNM-la shaqeeya".
Wuxuu la soo booday jaalle
Siyaad oo yiri:" oo maxay
kaa rabaan oo aad ka
galabsatay..?!!!".
Waxaan ugu jawaabay:" waxay
i yiraahdeen; Waa
qab-qablayaashii Af-weynee
qabta; Waa Kaadarkii
Kacaankee qabta...muxuu
innaga soo doonay ?!!!.Halkan
waa Somali-land, ma waxaad
moodday gobol ka
mid ah Soomaaliya..?. Iyaga
oo
ereyadaas leh ayay maalmo
Xabsiga Barbara igu hayeen,
wax kale ima yeelin, laakin,
hanjabaad iyo su'aalo ayay
igu daaliyeen". Wuxuu i yiri
Maxamed Siyaad:" Kuwaas
arrimahooda ka bax ee
iiga warran xaaladdaada
hadda...".
Waxaan iri " Weli ma aanan
saldhigan, dhowr iyo toban
sano ayaan Yemen ku noolahay
oo ku taag, tabar, tiirsi
iyo taakulaynba la'ahay...Yemen
waa dal sabool ah;
ruuxii aan dibadaha kale
laga soo kabaynna waa adag
tahay inuu ku noolaado,
hadduusan Alle si kale u
quudin...Anigu ma aan
shaqeeyo sanooyinkaan dambe;
kaalmo Qaxooti ma qaato;
dibad la'igama soo biilo;
qoys ballaaranna waa aan
hayaa; aniga ayaaba
isla-yaabban sida aan u
noolahay..!!!".
Anigoo hadalkaygii sii wata
ayaan iri:" Haddii ay
noloshaydu meel ku
tiirsanaan lahayd, waxaan
ahaan lahaa ruux deggan,
waxaanna u tafa-xeydan
lahaa inaan wax ka qoro
"wax-qabadkii Kacaanka";
Wargeysyo iyo shabakado
ayaad sheegaysaaye, buugaag
ayaan ka daabici lahaa
mirihii Kacaanka, ha la rabo
ama yaanan la rabine, waayo,
run iyo ilkaba waa la
caddeeyaa, waana igu ballan
haddaanan dhiman". Waxaan u
sii raaciyay:" Biilkii
Caruurta iyo Kiradii Guriga
ayaan la daalaa-dhacayaaye
maxaan wax qoraa; illayn
maan miyir-qabaa
wax-qoree..!!!".
Wuxuu haddana i weydiiyay,
isagoo uu hadalkaygii
saameeyay: " iiga warran
Waxbarashada Caruurtaada..?".
Waxaan iri " Intii
karaankayga ah waan dadaalay,
rabbina waa uu igu
garab-galay; Dugsi Dhexe,
Dugsi Sare ilaa Jaamacad
ayay kala dhigtaan
Caruurtaydu".
Wuxuu yiri:" Si fiican
ayaad u dadaashay dhankaas;
waalidkuna wuxuu ubadkiisa
wax taray, marka uu wax-baro;
waa tii aan oran jiray
Doonaa
waa gaaraa, waadna u
aayi doontaa...Dhanka kale,
shaki kuma jiro,
dhibaatadaaduna waa ay i
dhibaysaa, oo weliba si gaar
ah ii damqinaysaa; hadduu
Alla idmana waad ka bixi
doontaa ciriiriga xagga
nolosha ah ee aad ka
cabanayso, oo faraj Allah
wuu dambeeyaa".
Intaas markii uu i yiri,
ayuu warqad yar iyo qalin
kala soo baxay guntiga
isagoo dhoolla-caddaynaya,
oo bilaabay inuu wax ku qoro
warqadda yar; Ma garan karo
inuu aniga wax iigu qorayay
iyo inuu xusuus-qor ahaan u
qaadanayay wixii war
ahaa ee na dhex-maray.
Anigoo halkaas taagan ayaana
indhaha soo kala qaaday oo
ay riyadii iga kala
go'day....!!!, waxaan is-arkay
anigoo dhex-jiifa
gogoshaydii guriga
Sana'a-Yemen....!!!.
Qoraaladii hore ee Kaalmoy
waa kuwaan hoose:
Dhacdooyin la yaab leh!!!!!!!!
Yuu yahay ayaa yaq-yaqsi leh...!!!"
Waa sidee aayaha ubadkeena?...(Qaybta
1-aad)
Waa sidee aayaha ubadkeena?...(Qaybta
3-aad) iyo maqaalo kale
Qaabab kala gedisan baa
naloo calfaday
Yaa gooyay Geedkaan...?!!
Daqarro la isla dhaco miyaa Dimuqraadiyaddu?!!
Astaamaha
Hoggaamiyaha wanaagsan...!!!
WQ/Muxyaddiin M.Kaalmoy
kalmoi@hotmail.com-
Fariinta uu wato qoraalka
sare waxay u gaar tahay
qoraha uu magaciisa kor ku
qoran yahay.
