|
|
Jan. 14, 2005
Ma Hirgali Doonaa Hadafka Zenawi?
Dowlada Ithiobya oo in muda ah faraha kula jirtey arimaha Soomaaliya
isla markaana si cad oo ganbasho lahayn isku hortaagtey dowladii
lagu soo dhisey Carta waxay maanta haysataa fursad qaali ah oo ay ku
hanan karto siyaasada iyo hogaanka Soomaaliya madaama awooda wadanka ugu
sareyso gacanta u gashey raggii ay taageeri jirtey sidaa daraadeed waxaa
aad u adkaan doonta in dowlada cusub ay caasimad ka dhigato magaalada
Muqdisho, arintu ma aha wax C/lahi Yuusuf iyo Geedi ku xiran.
Baydhabo: Caasimad ku meel gaar ah
Dowlada Itiobiya waxay ku qasbi doontaa madaxda dowlada cusub in
caasimad ka dhigtaan magaalada Baydhabo sababo badan awgood:
1- Magaalada Baydhaba kooxaha maamula waxaa gacanta magaalada u geliyey
1999 dowlada Ithiobiya oo waqtigaas ka saartey maleshiyadii Xuseen
Caydiid kadib markii uu magaalada Marka ka soo dejiyey niman Oroma ah oo
hubeysan saldhig ugu dhigey magaalada Baydhaba. Arintaa waxaa ka
danbeysey dowlada Eretareya oo wagaa dagaal qaraari ka wada dhaxeeyeen
dowlada Ithiobiya, qorshahana ujeedada ka danbeysa wuxuu ahaa in dowlada
Ithiopia dagaal loogu soo furo dhanka xuduudka Soomaaliy. Xuseen Caydiid
oo siyaasad xumo haysey wuxuu talaabadan ka fiirsashada lahayn u
sameeyey in dowlada Ithiobiya ku xumeeyo madaama waqtigaa dowlada
Ithiobiya gacan saar fiican la lahaayeen kooxihii ku shirey Soodare.
Maanta hogaamiyayaasha reer Baydhabo wey la socdaan abaalka ay u gashey
dowlada Ithiobiya mana diidi karaan in qorshaha dowlada
Ithiobiya wadato laga fuliyo dhulkeeda. Qofkii is hortaagana wuxuu
raacayaa dariiqii Shaatiguduud oo mar isku magacaabey in uu yahay
madaxweynaha maamul goboleedka koonfur galbeed ee Soomaaliya, maantana
aan ku lahayn awood sidaa u weyn magaalada Baydhabo.
2- Magaalada Baydhabo dowlada Ithiopiya waxay rabtaa in ay ka dhigato
saldhig milatari. Waxay rabtaa in ay keento hub cusub oo casri ah oo
Soomaaliya hore u oolin iyo ciidan Ithiobiyaan ah oo u badan Soomaalida
Ithiobiya degan iyo Oromo qaarkood af Soomaaliga yaqaan. Waxay kaloo
rabtaa dowlada Ithiobiya in ay tababar ay siiso ciidamo beeleedyo
taabacsan dowlada kumeelgaarka ah si marba magaalo u qabtaan.
3- Dowlada Ithiopiya dan kama laha dib u heshiisiin oo hadey dan ka
leedahay ma caburiseen kooxaha Oromada iyo Soomaalida ee maamulkeeda ka
soo hor jeeda. Waxay dowlada Ithiopiya rabtaa in xoog ku qabsato
koonfurta Soomaaliya inta ka hooseesa koonfurta magaalada Gaalkacyo.
Sidaa darteed C/lahi Yuusuf iyo Geedi dan kama laha dib u heshiisiin,
waxay rumeysteen balan qaadka Ithiobiya oo ah in Soomaaliya gacanta loo
gelin doono.
Maamul gobaleedyo
Arinta Muqdisho waxay noqon doontaa tan ugu danbeyso waxaa marka hore la
qabanayaa gobolada Bay, Bakool, Gedo Jubada Dhaxe iyo Jubada Hoose, oo
maamul dowlada Ithiobiya ka amar qaata laga dhisayaa. Shabeelada Dhaxe
looma baahna in xoog lagu qabto madaama Maxamed Dheere ka taliyo si toos
ah ayey u hoos imaan doontaa maamulada dowlad cusub. Gobolka Hiiraan
maamulada ka dhisan hadda ayeyba gacan saar la leeyihiin dowlada
Ithiopiya sidaa darteed ma adkaan doonto in maamul loo sameeyo oo hoos
taga dowlada Ithiopiyaanka wata.
Goboladada Dhaxe iyo Muqdisho
Dhibaatooyinka ugu weyn waxay ka dhici doontaa gobolada Dhaxe, dhulka
Habargidirta degto iyo magaalada Muqdisho. Gobolada Dhaxe arinteeda waa
fududahay sida loo xaliyo hadaaba laga sii shaqeeyey oo colaad iyo
dagaal la dhaxdhigey Sacad iyo Saleymaan. Ithiobiya waxay fulineysaa
siyaasadii gumeystiyaashii hore ee ahaa ”Qaybi ee Xukun”. Dad mideysan
oo wadajira wey adagtahay sida loo xukumo laakiin dad colaadi ka
dhaxeyso aad ayey u fududahay sida loogu taqaluso, markey labadaan
beelood isku baaba’aan Ithiobiyaanka ciidamo uu wato iyagaa gacmo furan
ku soo dhaweyn doona. Magaalada Muqdisho arinteeda laba uun ayey mid
noqon in kooxaha hubeysani laysku jebiyo oo Ithiobiyaanka mid taageero
ama in hogaamiya kooxeedyada laga dhigo dad madax ah oo cadow loo tuso
nimanka wadaadada ah ee maanta diidan ciidamada shisheeye. In wadaadada
noqdaan ”Target” oo iyaga la ugaarsado, iyaga oo loogu yeerayo
argagaxiso gacan saar la leh Al Qaacida. Waana hab fudud oo reer
galbeedka lacag looga heli karo. Koley dhiig badan waa daadan doonaa
madaama Soomaalidu ay yihiin dad madax adag laakiin ugu danbeynta
Muqdisho gacanta waxay u gali doontaa taageerayaasha Meles Zanawi.
Puntland iyo Somaliland
Goorta Taageerayaasha Zanawi SRRC gacanta u gasho guud ahaan dhulka
maanta foodada ah waxaa lagu xirayaa Puntland oo maanta ka jira maamul
madax banaan madaama iyadoo dowlad fadaraal ah Soomaaliya ka jirto
hadana madaxweynaheeda iska dooratey iyada oo Geedi iyo C/lahi Yuusuf
midna ka hadlin doorashada iyo waxa Puntland ka socda. Puntland iyo
Koonfurta Soomaaliya marka laysku xiro oo loo sameyo maamul dusha
Ithiobiyaanka ka xukumo waxaa wada hadal loo furayaa Somaliland.
Somaliland marnaba ma diidi karto qorsha dowlada Ithiopiya, maxaa yeeley
raga maanta ka taliya Somaliland waa ay la socdaan siyaasada
Ithiobiyaanka, hadii ay ka horyimaadaan wey ogyihiin in ay burburi
doonto nabadgelyada maanta ka jirta. Waxaa la soo hubeyn doonaa
Cidagalaha ama kooxo reer waqooyi ah oo raba in koonfur wax lala
qaybsado iyadoo weliba la soo adeegsan doono ciidamo ka socda
koonfurta Soomaaliya waxaa Somaliland ka dhici kara burbur iyo barakac.
Xalka keliya wuxuu noqonayaa in Fadaraalka ka qaybqaadato oo Soomaaliya
ka mid noqoto laakiin yeelato maamul u madax banaan, maamulkaas oo
hogaamin doono nin Ithiobiyaanka soo xuley.
Mustaqbalka Dhulka Soomaalida
Mustaqbalka Dhulka Soomaalida wuxuu ka koobnaan doonaa:
1- Somaliland
2- Puntland
3- Middelland (oo ka koobnaan doono koonfuta Mudug, Galgaduud iyo
Hiiraan)
4- BanaadirLand (Sh/dhaxe, Sh/hoose Banaadir)
5- Koonfur Galbeed Soomaaliya (Bay, Bakool, Gedo )
6-Jubaland (Jubada dhaxe iyo Jubada hoose).
Maamul gobaleedyadaa waxaa ka talin doona niman damiir iyo dadnimo
lahayn oo Ithiobiyaanka ka amar qaata. Shacabka Soomaalida waxaa la
gelin doonaa caburin, ninkii laga dareemana dadnimo iyo dareen
Soomaalinimo waa la gumaadayaa ama xabsi ayuu noloshiisa ku
dhameysan doonaa.
Wadaadada
Waxaa la gumaadi doonaa wadaadada wata fikrada Wahaabiyada, waxaa loogu
yeeri doonaa argagixiso lama maqli doono qof sita magaca Al Itixaad, Al
islaax, iwm. Waxaa kor loo qaadayaa Suufiyiinta. C/lahi Yuusuf iyo Geedi
raga tahliisha u tufi doono waxay noqon doonaan wadaadada Suufiyiinta ah
madaama siyaasada faraha la galin. Qudbooyinka laga jeedin doono
salaadaha Jimcaha ama muxaadarooyinka la qaban doono mustaqbalka waxaa
qori doonta wasaarada Diinta iyadoo lala kaashanaya dowlada Ithiobiya.
Gunaanad
C/lahi Yuusuf waa lagu owr kacsanayaa laakiin qorshaha Ithiobiyaanka
Soomaali la damacsan tahay waa mid fog (C/lahi Yuusuf iyo beel
Soomaaliyeed.)
Zenawi wuxuu rabaa in Somali noqoto gobol ka mid ah dhulka Ithiobiya
laga xukumo sida saadaasha u ektahayna waa noqon doontaa. Ogsoonaadana
in C/lahi Yuusuf iyo Geedi ay yihiin lahaystayaal aan madax banaaneen
xukun jaceyl ayaana ka dhigaya. Hadalkayga waxaan ku soo xirayaa Dhulkii
la oran jirey Jamhuuriyada Soomaaliya Tikrey baa ka talin doona.
Soomaaliyey rab ama ha rabin hadafka Zenawi waa kaa.
Yonis H. Guulleed
maqaal@hotmail.com
Fiiro gaar ah: Fariinta uu xambaarsan yahay
qoraalka sare waxay gaar u tahay qoraaga uu magaciisa kor ku qoran yahay,
sidaas awgeedna allgedo wax shaqo ah kuma lahan.
allgedo@allgedo.com
|
|
